Chemours Dordrecht: de grootste PFAS-vervuiler van Nederland

Op het industrieterrein langs de Beneden-Merwede bij Dordrecht staat een van de meest omstreden chemische fabrieken van Nederland. Chemours, een afsplitsing van het Amerikaanse DuPont, produceert hier fluorpolymeren die worden gebruikt in coatings, koelmiddelen en industriele toepassingen. De fabriek staat al decennia centraal in het Nederlandse PFAS-debat.

Sinds de jaren zestig werd op deze locatie PFOA (perfluoroctaanzuur) gebruikt en uitgestoten. Toen PFOA in 2012 werd uitgefaseerd, schakelde het bedrijf over op GenX (HFPO-DA). Later bleek ook GenX zeer persistent en mogelijk schadelijk. Anno 2026 lopen er meerdere civiele procedures, een strafrechtelijk onderzoek, een nieuwe massaclaim en een verlengd RIVM-gezondheidsonderzoek tot eind 2027.

Dit artikel zet de feiten op een rij: de tijdlijn, de meetwaarden, het bloedonderzoek, de juridische procedures en de huidige stand van de vergunning. Voor de geografische context kun je het overzicht van PFAS-hotspots in Nederland en de PFAS-kaart bekijken.

De Chemours-fabriek bij Dordrecht

De fabriek ligt op het industrieterrein Baanhoek-West, op grondgebied van Dordrecht, direct tegenover Sliedrecht aan de overkant van de Beneden-Merwede. Het complex behoort tot de zogeheten Seveso-inrichtingen (voorheen Brzo-bedrijven) en valt onder het bevoegd gezag van de provincie Zuid-Holland. De DCMR Milieudienst Rijnmond voert namens de provincie de vergunningverlening en handhaving uit.

Naast Chemours staat op dezelfde locatie ook DuPont/Delrin, het bedrijf dat na de splitsing in 2015 verder ging met andere kunststofproducten. Beide bedrijven vallen formeel onder aparte vergunningen, maar delen historisch dezelfde uitstootgeschiedenis. De omgevingsdiensten en het RIVM behandelen de locatie daarom vaak als één PFAS-bron.

De directe omgeving telt enkele tienduizenden inwoners in Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Hendrik-Ido-Ambacht. Drinkwaterbedrijf Oasen wint benedenstrooms van de fabriek oevergrondwater langs de Merwede dat (na zuivering) als drinkwater wordt geleverd; daarin is eerder GenX aangetroffen. Dat maakt de fabriek niet alleen lokaal, maar ook regionaal relevant.

Wat is er precies gebeurd?

De tijdlijn van PFAS-uitstoot bij DuPont/Chemours is uitvoerig gedocumenteerd in onderzoeken van de provincie Zuid-Holland, het RIVM en de gemeente Dordrecht.

• 1967-2012: jarenlange uitstoot van PFOA via lucht en water. Omwonenden werden hier lang niet over geinformeerd.
• 2012: DuPont stopt met PFOA en stapt over op GenX als alternatief.
• 2015: Chemours wordt afgesplitst van DuPont; de aansprakelijkheid voor de historische uitstoot wordt mee overgedragen.
• 2016-2017: GenX wordt aangetroffen in drinkwaterbronnen. De Tweede Kamer eist strengere vergunningen.
• 2019: Provincie Zuid-Holland scherpt de vergunning aan met een reductie-eis van 99% voor GenX-stoffen en minimaal 80% voor overige fluorhoudende stoffen.
• 2023: De rechtbank Rotterdam oordeelt op 27 september dat Chemours aansprakelijk is voor schade door jarenlange PFOA- en GenX-uitstoot bij vier gemeenten.
• 2024-2026: Nieuwe massaclaim, strafrechtelijk onderzoek en aanvullende vergunningprocedures lopen parallel.

Wie de gedetailleerde reconstructie wil lezen, kan terecht in het DCMR-dossier Chemours, Delrin en Dow en het overzicht van de provincie Zuid-Holland.

De omvang van de vervuiling

Het RIVM en de provincie Zuid-Holland hebben uitgebreid onderzoek gedaan naar de verspreiding van PFAS rond de fabriek. De resultaten zijn alarmerend:

• PFOA en GenX zijn aangetroffen in de bodem tot op kilometers afstand van de fabriek.
• Het grondwater in de omgeving bevat verhoogde PFAS-concentraties, lokaal ver boven de indicatieve achtergrondwaarden.
• Moestuinen van omwonenden bevatten soms PFAS-waarden die het advies rechtvaardigen om producten niet of beperkt te consumeren.
• De Beneden-Merwede en het oppervlaktewater dat stroomafwaarts wordt gebruikt voor drinkwaterproductie zijn belast met PFAS.

Via de lucht zijn PFAS over een groot gebied verspreid. Het RIVM schatte dat binnen een straal van tien kilometer rond de fabriek de hoogste deposities plaatsvonden, maar meetbare verhogingen zijn tot ver daarbuiten waargenomen. Voor consumentenvragen over eigen tuingrond zie het artikel PFAS in je tuin.

Uitstoot in 2025-2026: wat is er bereikt?

De aangescherpte vergunning uit 2019 verplichtte Chemours tot vergaande reducties. Volgens cijfers van de DCMR en Chemours zelf is de uitstoot van GenX-stoffen (HFPO-DA en E1) sinds 2022 met 99% verminderd. Voor andere fluorhoudende organische stoffen gold een reductie-eis van minimaal 80%, die in 2024 werd gerealiseerd.

Concreet betekent dit dat de directe lucht- en watergeleide uitstoot sterk is afgenomen. Toch worden in oppervlaktewater, regenwater en sediment nog steeds PFAS aangetroffen, mede door diffuse uitloging uit historisch vervuilde bodem en door indirecte lozingen via de rioolwaterzuivering.

In september 2025 diende Chemours een aanvullende vergunningaanvraag in voor het lozen van PFAS-houdend water. Op 8 januari 2026 leverde het bedrijf hierop aanvullende informatie aan de DCMR. De besluitvorming hierover loopt nog. Bron: DCMR over verlaagde uitstoot.

Vergunningstrijd en de uitspraak van februari 2025

De aangescherpte omgevingsvergunning is door verschillende partijen aangevochten: zowel door Chemours zelf (te streng), als door omwonenden en milieuorganisaties (niet streng genoeg). In februari 2025 deed de rechtbank Den Haag uitspraak in een voorlopige voorzieningsprocedure.

Daarbij werd de herziene vergunning grotendeels in stand gehouden, maar enkele voorschriften werden geschorst of aangepast. De rechter schrapte onder meer voorlopig de eis dat Chemours de uitstoot van overige PFAS met 99% terugbrengt, omdat dat technologisch nog niet haalbaar zou zijn, en gaf het bedrijf meer tijd voor de laatste 20% van die reductie. De inhoudelijke hoofdzaak loopt nog en wordt verwacht in 2026.

Voor de juridische context is dit relevant: Chemours blijft binnen de huidige vergunning werken, maar bij een ongunstige uitspraak kunnen aanvullende eisen alsnog worden opgelegd. Een vergelijkbaar spanningsveld speelt bij andere industriele dossiers zoals PFAS in de Westerschelde.

Bloedonderzoek bij omwonenden

In opdracht van de overheid heeft het RIVM bloedonderzoek gedaan bij 382 omwonenden van de Chemours-fabriek. Daaruit bleek dat bewoners in de directe omgeving hogere PFOA-bloedwaarden hadden dan het Nederlandse gemiddelde. Bij 18 personen werden waarden gemeten boven 21 nanogram PFOA per milliliter bloed, het gemiddelde maximum uit verschillende Europese studies.

Belangrijk: bewoners die langer dichtbij de fabriek wonen, hebben hogere PFOA-concentraties in het bloed dan bewoners die er korter wonen of verder weg. Dat ondersteunt de causale link tussen historische uitstoot en blootstelling. Het RIVM concludeert dat langdurige blootstelling aan PFOA in het verleden mogelijk gezondheidseffecten heeft veroorzaakt.

In 2024 bracht het RIVM met vragenlijsten de vragen en zorgen van inwoners rond Chemours en de Westerschelde in kaart. Het daaruit voortgekomen gezondheidsonderzoek start in 2026, duurt twee jaar en loopt tot eind 2027; het en kijkt of bepaalde aandoeningen vaker voorkomen rondom de fabriek dan elders. Voor algemene info zie PFAS in het bloed: wat zegt het RIVM. Bron: RIVM bloedonderzoek omwonenden.

Rechtszaken, massaclaims en strafrecht

Het juridische dossier rond Chemours is breed en groeit nog steeds. Op 27 september 2023 oordeelde de rechtbank Rotterdam in een tussenvonnis dat Chemours en DuPont aansprakelijk zijn voor schade die de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden hebben geleden door jarenlange PFOA- en GenX-uitstoot. De hoogte van de schadevergoeding wordt in een vervolgprocedure vastgesteld.

Daarnaast lopen er twee andere sporen:

• Strafrechtelijk onderzoek: het Openbaar Ministerie onderzoekt of (oud-)bestuurders van Chemours en DuPont strafrechtelijk vervolgd kunnen worden voor het lozen en uitstoten van PFAS. De aangifte werd in 2023 gedaan door advocaat Bénédicte Ficq namens circa 2400 mensen.
• Collectieve actie omwonenden: de Stichting PFAS Vrij Green Claim, opgericht door en voor omwonenden, sommeerde Chemours op 11 maart 2026 om direct te stoppen met PFAS-uitstoot en omwonenden te compenseren voor verminderd woongenot, bodemvervuiling en de kosten van waterfilters. Inwoners van tien gemeenten in de regio kunnen zich kosteloos aansluiten; blijft een reactie uit, dan start de stichting een collectieve rechtszaak.

Voor wie zelf een claim wil indienen of een melding wil doen, zie de praktische pagina PFAS-claims indienen en de meldpagina.

Wat betekent dit voor omwonenden in 2026?

De directe luchtuitstoot is fors gedaald, maar PFAS verdwijnen niet uit het milieu. De stoffen blijven in bodem, slib en oppervlaktewater aanwezig. De GGD Zuid-Holland Zuid en de gemeente Dordrecht hebben daarom adviezen uitgebracht voor moestuiniers, hobbyvissers en eigenaren van kippen in de regio. Sinds 2024 geldt voor de hele regio Zuid-Holland Zuid het advies om geen eieren van eigen kippen te eten: alle onderzochte eieren van hobbykippen in de regio bevatten te veel PFAS.

Voor moestuinproducten geldt een gedifferentieerd advies, afhankelijk van de afstand en het gewas. Bladgroenten en wortelgewassen nemen meer PFAS op dan vruchtgewassen. Kraanwater in de regio voldoet aan de actuele norm, omdat de drinkwaterbedrijven al jaren extra zuiveringsstappen toepassen. Toch overwegen sommige bewoners aanvullende thuisfilters; zie hiervoor welke waterfilters werken tegen PFAS.

De gemeente Dordrecht houdt op haar website een actueel dossier Chemours bij met handhavingsbesluiten, raadsinformatiebrieven en GGD-adviezen. Het dossier wordt aangevuld zodra de rechtbank in 2026 uitspraak doet in de hoofdzaak over de vergunning en zodra de massaclaim verder vordert. Op de PFAS-kaart is het Drechtstedengebied duidelijk zichtbaar als een van de zwaarst belaste regio's van Nederland.