PFAS en je huisdier: lopen hond en kat risico?

Je hond of kat krijgt PFAS binnen, elke dag opnieuw

Huisdieren leven dichter bij de grond, likken hun vacht schoon en eten wat jij voor ze uitkiest. Dat maakt ze kwetsbaarder voor PFAS, de groep forever chemicals die nauwelijks afbreekt en zich ophoopt in lichamen en omgeving. Onderzoek laat steeds vaker zien dat honden en katten vergelijkbare PFAS-bloedwaarden hebben als hun baasjes, soms zelfs hogere.

Hoe komen hond en kat aan PFAS?

Er zijn meerdere routes. De belangrijkste is voer. Een Japans onderzoek van Ehime University uit 2026, gepubliceerd in Environmental Pollution, testte 100 commerciële honden- en kattenvoerproducten (verkocht in Japan) op 34 soorten PFAS. Bijna alle producten bevatten aantoonbare hoeveelheden. Visrijke recepten scoorden het hoogst: PFOS, PFUnDA en PFTrDA werden regelmatig aangetroffen boven de drempelwaarden die de Europese Voedselautoriteit (EFSA) voor mensen hanteert.

Drinkwater is een tweede bron. PFAS zijn aangetroffen in Nederlandse oppervlaktebronnen die worden gebruikt voor drinkwaterproductie. Standaardzuivering haalt een deel weg, maar niet alles. Een hond of kat die ook buiten uit een sloot of greppel drinkt, heeft extra risico, zeker in de buurt van landbouwgrond of oude verontreinigde locaties.

Dan is er huisstof. PFAS zit verwerkt in vloercoatings, meubelstoffen, gordijnen en anti-aanbaklagen. Het migreert naar huisstof. Katten en honden die op de grond liggen en zichzelf likken, nemen dat stof rechtstreeks op via de slijmvliezen.

Tot slot speelt vervuilde grond een rol. Honden die uitgelaten worden langs industrieterreinen of op locaties met een bekende PFAS-verontreiniging, kunnen de stof via de poten binnenkrijgen of inademen tijdens het snuffelen aan de bodem.

Wat zijn de bekende gezondheidseffecten?

Specifiek dieronderzoek staat nog in de kinderschoenen, maar er zijn al duidelijke signalen. Wetenschappers van Michigan State University en andere instituten zien bij honden afwijkingen in leverenzymen en cholesterolwaarden. Bij katten is een mogelijke link gevonden met hyperthyreoïdie, een aandoening waarbij de schildklier overactief wordt. Ook nier- en luchtwegproblemen worden in verband gebracht met PFAS-belasting bij katten.

Het goede nieuws: honden en katten breken PFAS sneller af dan mensen. Bij mensen duurt het jaren voordat het lichaam de helft heeft uitgescheiden (halfwaardetijd PFOA circa 4 jaar, PFOS circa 5 jaar); bij honden is de halfwaardetijd van PFOA 8 tot 30 dagen. Maar doordat ze elke dag opnieuw blootgesteld worden via voer en omgeving, blijft de belasting structureel aanwezig.

Onderzoekers zien huisdieren daarom ook als vroege-waarschuwingssignaal voor de PFAS-belasting in een huishouden. Als de concentraties bij het dier hoog zijn, is de kans groot dat die ook bij de mensen in dat huis verhoogd zijn.

Zo verklein je het risico voor je huisdier

• Kies voer zonder vis als primair ingrediënt als je het risico wilt beperken, zeker bij kattennatte voeding. Visgebaseerde producten bevatten gemiddeld de hoogste PFAS-concentraties.
• Geef gefilterd water via een actief koolstoffilter. Dat haalt een aanzienlijk deel van de PFAS uit kraanwater. Voorkom dat je hond buiten uit sloten of greppels drinkt.
• Laat je hond niet snuffelen op of langs PFAS-hotspots zoals terreinen bij vliegvelden, brandweerkazernes of chemische industriegebieden. Op pfaskaartnederland.nl zie je waar bekende verontreinigingen in Nederland liggen.
• Was de poten van je hond na een wandeling langs mogelijk vervuild terrein. Dat verkleint de kans op inslikken via likgedrag.
• Verminder huisstof door regelmatig nat te dwijlen in plaats van droog te stofzuigen. Damp en een goede filter verspreiden het stof minder.
• Vervang oude anti-aanbakpannen met beschadigde coating. Beschadigde PTFE-laag loslaten bij verhitting is een extra PFAS-bron in de keuken, ook voor dieren die in de buurt van het fornuis liggen.
• Gebruik liefst PFAS-vrij beddengoed en matten voor je huisdier. Vlekbestendig behandelde huisdierbedden kunnen PFAS bevatten.

Hoe groot is het risico werkelijk?

Volledig vermijden is niet realistisch: PFAS zit overal in de moderne omgeving. Maar gerichte keuzes in voer, water en leefruimte maken een meetbaar verschil. Zeker als je in een regio woont met verhoogde bodemverontreiniging, is het de moeite waard om bewust te zijn van de blootstellingsroutes van je huisdier. Je dierenarts kan bij twijfel bloedwaarden laten testen, al zijn er in Nederland nog geen officiële normen specifiek voor PFAS bij gezelschapsdieren.