PFAS melden: waar en hoe doe je dat?

Als je PFAS-vervuiling vermoedt in je omgeving, is het belangrijk om dit te melden. Meldingen helpen overheden om verontreiniging in kaart te brengen, bronnen op te sporen en maatregelen te nemen. Daarnaast draag je bij aan het bewustzijn over PFAS in Nederland en aan het toezicht door inspectiediensten.

In 2026 is de meldketen flink uitgebreid. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) werkt samen met omgevingsdiensten, waterschappen en Rijkswaterstaat aan het project "PFAS in zicht", dat tot eind 2026 loopt en gericht is op het opsporen van industriële lozingen. Burgers, bedrijven en lokale overheden spelen daarin een groeiende rol als signaleerder.

In dit artikel leggen we uit waar je terecht kunt, welke instantie waarvoor bevoegd is, hoe je een effectieve melding doet en wat je in 2026 mag verwachten qua opvolging. Ook vind je de melding op onze eigen PFAS-kaart van Nederland stap voor stap uitgelegd.

Wanneer is een PFAS-melding zinvol?

Niet elk vermoeden hoeft direct een formele melding te worden, maar in veel situaties is melden wel verstandig. Op die manier komen patronen aan het licht die anders verborgen blijven.

• Je hebt je grond of water laten testen en er zijn verhoogde PFAS-waarden gevonden.
• Je vermoedt dat er in het verleden PFAS-houdend blusschuim is gebruikt op een locatie in de buurt (brandweerkazerne, vliegveld, industriele site, oefenterrein).
• Je weet van industriele activiteiten waarbij mogelijk PFAS is geloosd of verwerkt.
• Je hebt informatie over illegale lozing of dumping van PFAS-houdend materiaal of slib.
• Je hebt eieren van eigen kippen laten testen en er zijn hoge concentraties gevonden.
• Je ziet vervuilingsverschijnselen bij een watergang, vijver of terrein dat aan een verdachte bron grenst.

Per 4 december 2025 geldt het PFOA-verbod in blusschuim, en per 10 april 2026 het PFHxA-verbod. Wie nog oude blusschuim-resten op een locatie ziet liggen, kan dat bij de ILT melden via het reguliere meldformulier op ilent.nl.

Bij de gemeente of omgevingsdienst melden

Sinds de invoering van de Omgevingswet in 2024 is de gemeente in de meeste gevallen het eerste aanspreekpunt voor bodemverontreiniging op land. Gemeenten zijn bevoegd gezag voor bodemkwaliteit en hebben de plicht om meldingen over mogelijke verontreiniging in behandeling te nemen.

In de praktijk delegeren gemeenten dit werk vrijwel altijd aan een van de 28 omgevingsdiensten die Nederland telt. Deze diensten beschikken over bodemexperts, laboratoriumcontacten en juristen. Voor het Noordzeekanaalgebied werkt de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG) bijvoorbeeld in 2026 aan een geupdate PFAS-bodemkwaliteitskaart, en in Rijnmond is DCMR al jaren toezichthouder bij Chemours, Delrin en Dow.

Zo doe je een melding bij gemeente of omgevingsdienst:

• Neem contact op met de afdeling Milieu of de regionale omgevingsdienst.
• Dit kan vaak via het algemene telefoonnummer van de gemeente of via een online milieuklacht-formulier.
• Geef aan wat je vermoedt en waarom, met testresultaten, historische informatie of waarnemingen.
• Vraag om een schriftelijke bevestiging en een zaaknummer; dit heb je nodig bij vervolgvragen of een Wob/Woo-verzoek.
• Vraag of de melding wordt doorgezet naar de provincie, het waterschap of de ILT als de bron daar ligt.

Bij waterschap en Rijkswaterstaat melden

Heeft de vermoedelijke PFAS-vervuiling met water te maken, dan komen andere instanties in beeld. Waterschappen zijn bevoegd voor regionale wateren (sloten, plassen, polders) en Rijkswaterstaat voor rijkswateren (grote rivieren, kanalen, Noordzee, IJsselmeer).

In maart 2026 publiceerden gemeenten en waterschappen rond Dordrecht en de Drechtsteden nieuwe adviezen over slootwatergebruik na verhoogde PFAS-metingen. Het toont aan dat regionale meldingen direct kunnen leiden tot publieke gebruiksadviezen.

Voor industriele lozingen op het riool valt de vergunningverlening soms tussen wal en schip. De staatssecretaris verwees in 2025 voor de PFAS-lozing in Weert nadrukkelijk naar de provincie als bevoegd gezag. Vraag bij twijfel aan je gemeente wie precies bevoegd is.

Bij de ILT melden: industriele lozingen en blusschuim

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is sinds 2024 zichtbaar actiever op het PFAS-dossier. Sinds juni 2025 beschikt de ILT over een RIVM-onderzoeksrapport waarmee industriele PFAS-lozingen via rioolwaterzuiveringen beter te onderscheiden zijn van huishoudelijke bronnen. Dat maakt gerichte inspecties mogelijk.

Meld je vermoeden bij de ILT als het gaat om:

• Een industriele lozing van PFAS in opp ervlaktewater of riolering door een bedrijf met of zonder vergunning.
• Aanwezigheid van PFAS-houdend blusschuim na de inwerkingtreding van het PFOA-verbod (sinds 4 dec 2025).
• Internationaal transport of import van PFAS-houdende stoffen die mogelijk niet aan REACH-restricties voldoen.
• Bedrijven die producten op de markt brengen waarvan het vermoeden bestaat dat ze PFAS bevatten zonder etikettering.

Meldingen kunnen anoniem via het meldformulier op ilent.nl. De ILT bevestigt ontvangst en koppelt waar mogelijk terug, maar geeft uit privacy-overwegingen niet altijd inzicht in het feitelijke onderzoek.

Bij RIVM, GGD en huisarts: gezondheidsklachten

Het RIVM zelf neemt geen individuele meldingen van verontreiniging aan, maar speelt wel een centrale rol in het landelijke beleid. Het PFAS-onderzoeksprogramma loopt van 2023 tot en met 2026. Het tweede landelijke PFAS-bloedonderzoek levert in 2026 nieuwe resultaten op, met bloedmonsters die in 2025 zijn afgenomen via Sanquin. Ook PFAS in moedermelk wordt in 2026 gerapporteerd.

Heb je gezondheidsklachten die je relateert aan PFAS-blootstelling, ga dan langs de volgende kanalen:

• Huisarts als eerste aanspreekpunt; vraag eventueel om een verwijzing naar een internist.
• GGD in je regio voor advies over milieu en gezondheid; in PFAS-hotspotregio's hebben GGD's eigen FAQ's en spreekuren.
• Het regionale GGD-formulier "milieu en gezondheid" voor schriftelijke vragen.
• Voor cluster-vermoedens (meerdere mensen in dezelfde straat met klachten) de afdeling Gezondheid en Milieu van je GGD, die zo'n signaal kan onderzoeken.

Het RIVM heeft in eerder bloedonderzoek laten zien dat vrijwel iedereen in Nederland PFAS in het bloed heeft, vaak boven de gezondheidskundige grenswaarde. Nieuwe burger-meldingen helpen om de blootstellingsroutes en hotspots scherper in beeld te krijgen.

Op de PFAS-kaart van Nederland melden

Naast de officiele kanalen kun je een vermoeden of bevestigde verontreiniging melden op onze PFAS-kaart van Nederland. Via ons meldingsformulier geef je een locatie door met de volgende informatie:

• Locatie: adres, kadastraal nummer of GPS-coordinaten van de vermoedelijke verontreiniging.
• Type bron: industrie, blusschuim, lozing, stortplaats, oude grondaanvoer, onbekend.
• Meetgegevens: testresultaten in ng/l of microgram per kg, liefst met laboratoriumrapport.
• Toelichting: omschrijving van de situatie, bronnen (krantenartikelen, kamerstukken, raadsbrieven).
• Foto of kaartje van de exacte locatie of het object (oud blusschuimvat, slibdepot).

Wij verifieren elke melding handmatig en voegen bevestigde locaties toe aan de kaart. Anonieme meldingen zijn mogelijk; wij delen je gegevens nooit zonder toestemming. Het is geen vervanging van een formele melding bij de overheid, maar een aanvulling die het publieke overzicht versterkt.

Tips voor een effectieve melding in 2026

Een goede melding maakt het verschil tussen een dossier dat blijft liggen en een dossier dat in onderzoek gaat. De volgende tips komen voort uit ervaringen met PFAS-meldingen bij gemeenten, omgevingsdiensten en de ILT.

• Wees specifiek over de locatie. Geef een exact adres of GPS-coordinaten. "Ergens langs de N-weg" is te vaag.
• Voeg bewijs toe. Testresultaten van een geaccrediteerd laboratorium (NEN-EN-ISO 17025) wegen het zwaarst. Foto's, oude bouwtekeningen, krantenartikelen en raadsbrieven zijn ondersteunend.
• Geef historische context. Vermeld wat je weet over het verleden van de locatie: oud fabrieksterrein, blusschuimoefeningen, grondaanvoer, illegaal stort.
• Bewaar kopieen van je melding, zaaknummer en correspondentie minstens vijf jaar.
• Vraag om opvolging en planning. Vraag expliciet om een ontvangstbevestiging en een termijn waarbinnen je een reactie krijgt.
• Combineer kanalen. Een melding tegelijk bij gemeente, waterschap en de ILT versnelt vaak de afstemming.
• Schakel het VNO-NCW PFAS-meldpunt in als je een bedrijf bent dat tegen knelpunten aanloopt; e-mail pfas-interventieteam@vnoncw-mkb.nl.

Wat gebeurt er na een melding?

Na een melding bij gemeente of omgevingsdienst doorloop je doorgaans dit traject:

• Beoordeling op urgentie en onderbouwing; de termijn verschilt per instantie.
• Verkennend onderzoek bij voldoende aanleiding: bodemmonsters, grondwatermonsters of slibmonsters door een gecertificeerd bureau.
• Nader onderzoek bij overschrijding van de achtergrondwaarde of de risicogrens, met afperking van de pluim.
• Maatregelen: van gebruiksadviezen (geen moestuin, geen kippen, geen viskonsumptie) tot sanering of monitoring.
• Terugkoppeling aan de melder, met inzage in het onderzoeksrapport via een Woo-verzoek als dat niet automatisch gebeurt.

De doorlooptijd kan varieren van weken tot meer dan twee jaar, afhankelijk van complexiteit, financiering en aansprakelijkheidsvragen. Bij grote dossiers zoals Chemours of Schiphol kan dat oplopen, omdat juridische procedures en herzieningen van vergunningen erbij komen.

Privacy, anonimiteit en juridische bescherming

Veel mensen aarzelen om te melden uit angst voor problemen met hun werkgever, buren of de eigenaar van een terrein. In Nederland heb je echter een aantal beschermende rechten als melder.

Bij melding bij overheden geldt de Wet bescherming klokkenluiders (sinds 2023) als je informatie deelt over een vermoeden van een misstand binnen je werkgever, ook over PFAS. Je naam wordt dan vertrouwelijk behandeld. Bij anonieme melding aan de ILT is opvolging soms beperkter, maar wel mogelijk; geef in dat geval zoveel mogelijk objectieve aanknopingspunten.

Op de PFAS-kaart kun je kiezen voor publicatie zonder naam. Wij delen je e-mailadres en NAW-gegevens nooit met derden zonder schriftelijke toestemming. Wel kunnen wij je gegevens op verzoek van een toezichthouder met een wettelijke vorderingsbevoegdheid moeten delen; dit gebeurt uiterst zelden en alleen bij ernstige strafrechtelijke kwesties.

Voor schade- of letselclaims is het verstandig om naast een melding ook tijdig juridisch advies in te winnen. Verjaringstermijnen lopen al, en bewijs (bloed-, grond- of waterwaarden) wordt waardevoller naarmate je het vroeger laat vastleggen.