PFAS in moedermelk: RIVM ziet daling, 18% boven grens

Het RIVM publiceerde op 1 juli 2026 de resultaten van het eerste landelijke onderzoek naar PFAS in moedermelk. Het instituut liet meer dan 1.600 moedermelkmonsters uit 2020 en 2021 analyseren en concludeert dat PFAS in vrijwel alle monsters aanwezig is. Het goede nieuws: de gemeten waarden liggen lager dan bij een eerdere meting uit 2014. Toch zit 18 procent van de monsters boven de gezondheidskundige grenswaarde. Wat betekent dit voor jou als (aanstaande) ouder en verandert het advies over borstvoeding?

Wat heeft het RIVM precies onderzocht?

Eerder onderzoek naar PFAS in moedermelk in Nederland was beperkt. Een studie van de Vrije Universiteit uit 2022 keek naar slechts 10 monsters uit de regio Dordrecht, een gebied met bekende PFAS-belasting door de nabijgelegen chemische industrie. Het nieuwe RIVM-onderzoek is veel groter opgezet: meer dan 1.600 monsters, afkomstig uit de hele breedte van het land, verzameld in 2020 en 2021. Daarmee geeft het voor het eerst een representatief landelijk beeld van hoeveel PFAS er via moedermelk bij baby's terechtkomt.

PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, een groep van duizenden chemische stoffen die nauwelijks afbreken in het milieu en zich ophopen in het lichaam. Ze zitten onder meer in verpakkingsmateriaal, antiaanbaklagen, waterafstotende kleding en blusschuim. Via voeding, drinkwater en de lucht krijgen mensen in Nederland structureel PFAS binnen, en dat geldt dus ook voor moeders die borstvoeding geven.

De belangrijkste uitkomst: 82 procent onder de grens, 18 procent erboven

Van de onderzochte monsters zat 82 procent onder de gezondheidskundige risicogrens. Bij deze groep verwacht het RIVM geen nadelige effecten voor de baby door de PFAS-blootstelling via moedermelk. Bij de resterende 18 procent lag de hoeveelheid PFAS boven die grens. Dat betekent niet automatisch dat een kind ziek wordt, maar wel dat de blootstelling hoger is dan wenselijk vanuit voorzorgsoogpunt. Of iemand daadwerkelijk gezondheidsschade ondervindt, hangt af van de duur van de blootstelling, genetische aanleg, leefstijl en andere omgevingsfactoren.

PFAS kan bij te hoge blootstelling het immuunsysteem van jonge kinderen beïnvloeden, bijvoorbeeld door een minder goede respons op vaccinaties. Dat is precies de reden waarom het RIVM dit soort onderzoek periodiek herhaalt: de effecten treden vooral op lange termijn op en zijn moeilijk direct te merken.

Vergelijking met 2014: een voorzichtige verbetering

Positief nieuws is dat de PFAS-waarden in moedermelk gemiddeld lager liggen dan bij de vorige meting uit 2014. Dat past bij de trend die ook in bloedonderzoek wereldwijd terug te zien is: nadat de bekendste PFAS-stoffen zoals PFOS en PFOA aan banden zijn gelegd, dalen de concentraties in het lichaam langzaam. Nederland verbood de productie en het gebruik van PFOS al vroeg, en internationale afspraken zoals het Verdrag van Stockholm hebben de uitstoot van de meest schadelijke varianten verder beperkt.

Toch is voorzichtigheid op zijn plaats. Terwijl de bekende, goed onderzochte PFAS-stoffen afnemen, komen er nieuwe, kortketige vervangers bij die minder goed zijn onderzocht. De daling in moedermelk zegt dus vooral iets over de stoffen waar al langer op wordt gelet, niet per se over de totale PFAS-belasting.

Waarom blijft het advies: geef gewoon borstvoeding

Een logische vraag is of moeders met deze cijfers nog wel borstvoeding zouden moeten geven. Het antwoord van GGD en RIVM is helder: ja. De voordelen van borstvoeding voor de gezondheid, weerstand en ontwikkeling van een baby wegen ruimschoots op tegen de mogelijke nadelen van de PFAS die erin zit. Dit is dezelfde afweging die ook internationaal wordt gemaakt: stoppen met borstvoeding vanwege PFAS zou per saldo slechter zijn voor de gezondheid van het kind dan doorgaan.

Dat betekent niet dat de uitkomst genegeerd moet worden. Het RIVM benadrukt dat de bredere aanpak van PFAS in het milieu moet doorgaan, juist omdat individuele keuzes zoals wel of niet borstvoeding geven weinig invloed hebben op de totale blootstelling. Structurele bronnen zoals voedsel, drinkwater en industriële uitstoot bepalen grotendeels hoeveel PFAS er in het lichaam van de moeder, en dus indirect in de moedermelk, terechtkomt.

Nederlanders krijgen structureel te veel PFAS binnen

Het moedermelkonderzoek staat niet op zichzelf. Het bevestigt een beeld dat het RIVM al langer schetst: veel mensen in Nederland krijgen via voeding en drinkwater meer PFAS binnen dan wenselijk is, met bloedwaarden die bij een groot deel van de bevolking boven de Europese gezondheidsrichtlijnen liggen. Voor zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding geven, is dat extra relevant omdat blootstelling via de placenta en later via moedermelk direct invloed heeft op het kind.

Wil je weten hoe de PFAS-situatie in jouw omgeving eruitziet? Op de PFAS-kaart van Nederland zie je gemeten waarden in grond, water en drinkwater per gemeente, verzameld uit publieke bronnen. Zo krijg je een concreet beeld van waar de belasting in Nederland het hoogst is.

Wat kun je zelf doen om blootstelling te beperken

Voedingscentrum en GGD geven al langer praktische adviezen om PFAS-blootstelling te verlagen, ook voor wie zwanger is of borstvoeding geeft. Denk aan gevarieerd eten in plaats van veel van dezelfde (vette) vis uit vervuild water, water filteren in gebieden met bekende PFAS-belasting, en het vermijden van sterk waterafstotende of vetwerende verpakkingen voor voedsel. Geen van deze maatregelen lost het probleem volledig op, maar ze helpen de individuele blootstelling iets te verlagen terwijl de bredere aanpak van bronnen tijd kost.

Meer achtergrond over PFAS specifiek in moedermelk, eerdere studies en praktische tips lees je in ons uitgebreide artikel PFAS in moedermelk: actuele studies en advies. Dat artikel gaat dieper in op de wetenschap achter de grenswaarden en blijft een vast naslagwerk, terwijl dit artikel focust op de nieuwste RIVM-cijfers van juli 2026.

Wat gebeurt er nu met deze resultaten?

Het RIVM gebruikt de uitkomsten om het landelijke PFAS-beleid verder te onderbouwen. De kernboodschap blijft dat individuele voorzorgsmaatregelen belangrijk zijn, maar dat de grootste gezondheidswinst behaald wordt door de PFAS-uitstoot bij de bron aan te pakken: industrie, blusschuim en toepassingen in consumentenproducten. Herhaling van dit soort bevolkingsonderzoek is daarbij essentieel om te zien of het beleid daadwerkelijk werkt, zoals nu al te zien is in de voorzichtige daling ten opzichte van 2014.

Veelgestelde vragen

Moet ik stoppen met borstvoeding vanwege PFAS?

Nee. GGD en RIVM blijven borstvoeding aanraden. De voordelen voor de gezondheid en ontwikkeling van je kind wegen zwaarder dan het risico van de PFAS die erin zit, ook bij de 18 procent van de monsters die boven de grenswaarde zat.

Hoeveel monsters onderzocht het RIVM en uit welke jaren?

Het RIVM analyseerde meer dan 1.600 moedermelkmonsters, verzameld in 2020 en 2021. Dat is veel groter dan eerder Nederlands onderzoek, zoals een studie uit 2022 met 10 monsters uit de regio Dordrecht.

Zijn de PFAS-waarden in moedermelk hoger of lager dan vroeger?

Lager. Vergeleken met een meting uit 2014 liggen de gemiddelde PFAS-waarden in moedermelk nu lager, wat past bij het effect van verboden op stoffen als PFOS en PFOA.

Wat betekent het als mijn kind via moedermelk PFAS binnenkrijgt boven de grenswaarde?

Het betekent dat de blootstelling hoger is dan het voorzorgsniveau dat het RIVM hanteert, niet dat je kind automatisch gezondheidsklachten krijgt. Of er effecten optreden hangt af van duur van blootstelling, genetische aanleg en andere factoren. PFAS kan bij langdurige hoge blootstelling het immuunsysteem beïnvloeden.

Waar zie ik of er in mijn omgeving PFAS-vervuiling is gemeten?

Op de PFAS-kaart van Nederland vind je gemeten waarden per gemeente uit publieke bronnen, plus een overzicht van de databronnen achter deze kaart.

Bronnen

• RIVM. Actueel: PFAS in moedermelk. rivm.nl.
• GGD / Groot-Waterland. Onderzoek: PFAS in moedermelk. groot-waterland.nl.