PFAS in Roosendaal

PFAS-situatie in Roosendaal

Roosendaal is een middelgrote gemeente in het westen van Noord-Brabant, gelegen in een regio met een gemengd karakter van industrie, logistiek en landbouw. PFAS, de groep van poly- en perfluoralkylstoffen die ook wel 'eeuwige chemicalie' wordt genoemd, zijn in de Roosendaalse bodem en het grondwater aanwezig als gevolg van historisch gebruik in industrie, brandblussing en landbouwpesticiden.

Noord-Brabant kent van oudsher hogere PFAS-achtergrondwaarden in de bodem dan het landelijk gemiddelde. Onderzoek van de drie Brabantse omgevingsdiensten (2020) toonde aan dat PFOS- en PFOA-waarden in de Brabantse bodem de landelijke achtergrondwaarde overschrijden, waardoor grondverzet in de regio jarenlang beperkt was (bron: Raadsmededeling Roosendaal, Brabantbrede bodemkwaliteitskaart PFAS, 2021). Roosendaal neemt deel aan de Brabantbrede PFAS-bodemkwaliteitskaart van de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN), die per 1 januari 2024 voor vijf jaar is vastgesteld.

Bekende meetpunten en bronnen

De ODBN beheert een netwerk van meetpunten in Noord-Brabant waarmee de chemische samenstelling van het grondwater structureel wordt gemonitord. Via 125 meetpunten met circa 400 filterschermen worden onder andere PFAS, pesticiden, metalen en medicijnresten gemeten (bron: provincie Noord-Brabant, grondwatermeetnetten).

Roosendaal heeft als potentiele PFAS-bronnen in en rondom het stedelijk gebied:

• Brandweerkazernes en oefenterreinen: tot voor kort werd bij brandweeroefeningen blusschuim gebruikt dat PFOS bevat. Dit is een bekende bron van puntverontreiniging in de bodem en het grondwater rondom brandweerlocaties in heel Nederland.
• Industrieterreinen: op de bedrijventerreinen rondom Roosendaal zijn in het verleden diverse industriele processen uitgevoerd waarbij PFAS-houdende middelen zijn toegepast, zoals metaalcoating, textielbehandeling en verpakkingsproductie.
• Landbouwpercelen: onderzoek in zeven provincies (CLM, 2025) toont aan dat PFAS-bevattende pesticiden via neerslag en grondgebruik in de bodem en het grondwater terechtkomen. In Noord-Brabant zijn vijf van de zes onderzochte PFAS-pesticiden teruggevonden boven de drinkwaternorm van 0,1 microgram per liter.

Uit landelijk onderzoek in 2024 bleek dat meer dan 47 procent van de ondiepe grondwaterfilters in Nederland niet voldoet aan de nieuwe Europese PFAS-normen, en dat PFAS in 85 procent van de ondiepe grondwaterfilters aantoonbaar aanwezig is (bron: H2O Waternetwerk, 2024).

Wat doet de gemeente?

Roosendaal heeft samen met andere Noord-Brabantse gemeenten een handreiking voor het toepassen van PFAS-houdende grond en baggerspecie opgesteld, in samenwerking met de Omgevingsdienst Brabant Noord. Deze handreiking geeft uitvoering aan het nationale Handelingskader PFAS en stelt lokale achtergrondwaarden vast die bruikbaar zijn bij grondverzet (bron: decentrale regelgeving Roosendaal, CVDR638293).

De gemeente volgt de PFAS-monitoring van de ODBN en werkt aan actualisatie van de bodemkwaliteitskaart. Brabant Water, dat drinkwater wint uit diep grondwater, voldeed in 2024 zowel aan de wettelijke norm van 100 nanogram per liter als aan de strengere RIVM-gezondheidsnorm (bron: Brabant Water). Bij bouwprojecten en grondverzet is een PFAS-toetsing verplicht; projecten buiten de kaartzones moeten een aanvullende partijkeuring uitvoeren.

Wat kun je zelf doen?

• Moestuin: heb je een moestuin op voormalig industrieel of agrarisch terrein, laat dan de bodem testen op PFAS. Dit kan via een gecertificeerd bodemonderzoeksbureau. De ODBN kan adviseren over geschikte meetmethoden.
• Grondverzet en verbouwing: ga je grond ontgraven of afvoeren, check dan of jouw perceel valt binnen een zone van de Brabantbrede PFAS-bodemkwaliteitskaart. Zo niet, vraag een partijkeuring aan.
• Drinkwater: leidingwater in Roosendaal wordt geleverd door Brabant Water en voldoet aan alle normen. Er zijn geen aanwijzingen dat kraanwater in de gemeente een PFAS-probleem heeft.
• Brandweerlocaties in de buurt: woon je dicht bij een brandweerkazerne of oefenterrein, vraag dan bij de gemeente of omgevingsdienst na of er bodemonderzoek is uitgevoerd naar PFAS-verontreiniging ter plaatse.
• Melden van verdachte situaties: zie je aanwijzingen voor illegale grondopslag of illegale lozingen, meld dit bij de gemeente Roosendaal of de ODBN via hun meldpunt.

Veelgestelde vragen

Is de Roosendaalse bodem sterker vervuild dan elders in Nederland?

Noord-Brabant als geheel heeft hogere PFAS-achtergrondwaarden in de bodem dan het landelijk gemiddelde. Dat komt door de combinatie van intensieve landbouw, historisch industriegebruik en brandweeractiviteiten. Roosendaal wijkt daar niet specifiek van af, maar valt wel binnen deze risicozone.

Wat is de Brabantbrede bodemkwaliteitskaart PFAS?

Een regionale kaart die lokale PFAS-achtergrondwaarden vastlegt voor deelnemende gemeenten waaronder Roosendaal. Grond uit een vergelijkbare zone kan worden toegepast zonder aparte partijkeuring. Vastgesteld per 1 januari 2024 voor vijf jaar.

Is het drinkwater in Roosendaal veilig?

Ja. Brabant Water wint drinkwater uit diep grondwater, dat beter beschermd is tegen PFAS-verontreiniging dan ondiep grondwater. In 2024 lagen de PFAS-concentraties in het Brabantse drinkwater ruim onder de wettelijke norm van 100 nanogram per liter en ook onder de strengere RIVM-gezondheidsnorm.

Welke PFAS-stoffen worden in Noord-Brabant het meest aangetroffen?

Landelijk zijn PFOS en PFOA de meest gevonden PFAS-stoffen in bodem en grondwater. In landbouwgebieden duikt ook TFA (trifluorazijnzuur) op als afbraakproduct van PFAS-pesticiden. De ODBN meet meerdere verbindingen in de regionale grondwatermonitoring.

Waar vind ik actuele PFAS-meetgegevens?

Grondwaterkwaliteitsgegevens zijn beschikbaar via het Waterkwaliteitsportaal (waterkwaliteitsportaal.nl). De ODBN publiceert beleid en meetinformatie op odbn.nl. Bodemkwaliteitskaarten zijn te raadplegen via het omgevingsloket van de gemeente Roosendaal.