PFAS in Zoetermeer

Zoetermeer is een compacte, planmatig opgezette stad in de provincie Zuid-Holland, ingeklemd tussen Den Haag en de Randstedelijke drukke infrastructuur. De stad staat niet bekend om zware industrie, maar is desondanks niet gevrijwaard van de PFAS-problematiek die in heel Nederland speelt. PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn uiterst persistente chemische verbindingen die via bodem, grondwater en oppervlaktewater verspreiden en die in verband worden gebracht met een scala aan gezondheidsrisico's. Ook in Zoetermeer is de gemeente aangespoord om beleid te ontwikkelen en vragen van bezorgde inwoners serieus te nemen.

PFAS-situatie in Zoetermeer

Zoetermeer maakt deel uit van de provincie Zuid-Holland, een van de provincies met de hoogste PFAS-concentraties in grondwater en oppervlaktewater in Nederland. Dit heeft deels te maken met de nabijheid van de Chemours-fabriek (voorheen DuPont) in Dordrecht, die decennialang PFAS-verbindingen heeft uitgestoten. Hoewel Zoetermeer zelf op circa 35 kilometer afstand van Dordrecht ligt, toont provinciaal onderzoek aan dat PFAS via lucht, waterstromen en slib wijdverspreid zijn geraakt in de regio.

In juli 2023 werd nabij de wijk Leidschenveen, aan de rand van het Forepark-bedrijventerrein, een PFAS-overschrijding vastgesteld in een sloot aan de Taagstraat in Den Haag. Gemeten werd 180 nanogram PFOS per liter, een waarde die de veiligheidsnorm van het RIVM voor oppervlaktewater met een factor van meer dan 25.000 overschreed. Dit was direct aanleiding voor de SP-fractie in de Zoetermeerse gemeenteraad om schriftelijke vragen te stellen, omdat deze vervuiling raakt aan het oppervlaktewater dat ook doorstroomt naar het beheergebied van waterschap Delfland, dat mede verantwoordelijk is voor de waterkwaliteit in Zoetermeer.

Bekende meetpunten en bronnen

Waterschap Delfland beheert de watergangen in het gebied rondom Zoetermeer. De SP-fractie vroeg de gemeente om opheldering over de frequentie en uitkomsten van PFAS-metingen door het waterschap in en rondom Zoetermeer. Concreet is gevraagd hoe vaak metingen worden uitgevoerd, welke stoffen worden aangetroffen en in welke hoeveelheden.

De gemeente Zoetermeer heeft een eigen bodemkwaliteitskaart laten opstellen en heeft een beleidsregel voor PFAS vastgesteld, gebaseerd op de Nota Bodembeheer. Dit beleidskader is door adviesbureau Sweco in samenwerking met de gemeente uitgewerkt en bepaalt de achtergrondwaarden voor PFAS in de Zoetermeerse bodem. De beleidsregel was aanvankelijk geldig tot eind 2023 en is nadien geactualiseerd in de nieuwe Nota Bodembeheer en bijbehorende bodemkwaliteitskaart. Daarin zijn ook regels opgenomen voor de lozing van PFAS-houdend grondwater, relevant bij bouwputten en saneringen.

Een centraal informatiepunt voor PFAS in de regio Zuid-Holland Zuid (pfasinfo.nl) biedt bewoners en professionals een overzicht van structurele meetpunten, nieuwsberichten en achtergrondinfo over PFAS in de regio.

Wat doet de gemeente?

De gemeente Zoetermeer heeft op meerdere fronten beleidsmaatregelen getroffen. De vaststelling van een PFAS-beleidsregel voor het grondgebied van de gemeente vormt de basis voor het toestaan of beperken van grondverzet. Daarin zijn kwaliteitswaarden voor PFOS en PFOA vastgelegd en zijn toepassingseisen voor PFAS-houdende grond op Zoetermeers grondgebied geformuleerd. Het toepassen van PFAS-houdende grond in oppervlaktewater is in ieder geval verboden.

De gemeente volgt ook de landelijke en provinciale ontwikkelingen rondom PFAS op de voet. De provincie Zuid-Holland heeft bij de Staten-Generaal aangedrongen op een strengere aansprakelijkheidsstelling van vervuilers zoals Chemours. In 2025 heeft de rechter geoordeeld dat de staat zich moet verantwoorden voor de decennialange PFAS-vervuiling, een uitspraak die ook gevolgen kan hebben voor de aanpak in gemeenten als Zoetermeer.

Bij bouwprojecten en herinrichtingen in de stad gelden strikte regels voor grondverzet. Grond die vrijkomt bij graafwerkzaamheden wordt getoetst aan de kwaliteitswaarden uit de bodemkwaliteitskaart. Ook is er beleid voor de lozing van PFAS-houdend grondwater dat vrijkomt bij bouwputten, zodat verspreiding via het riool of oppervlaktewater wordt beperkt.

Wat kun je zelf doen?

Zoetermeerse inwoners kunnen actief informatie inwinnen en voorzorgsmaatregelen nemen, met name als zij een moestuin hebben of dicht bij een industrieterrein of watergang wonen.

• Informeer bij de gemeente of bij Omgevingsdienst Haaglanden naar de bodemkwaliteit van uw perceel, zeker als u grond wilt laten afvoeren of aanvoeren.
• Was groenten en fruit goed die afkomstig zijn uit eigen tuin, en was uw handen na tuinieren.
• Gebruik geen water uit eigen bronnen of drains als drinkwater; Dunea levert het drinkwater voor Zoetermeer en controleert dit op PFAS-gehalte.
• Volg de berichtgeving van het waterschap Delfland over PFAS-metingen in oppervlaktewater in uw buurt.
• Raadpleeg de GGD Haaglanden als u specifieke gezondheidsklachten heeft die u in verband brengt met mogelijke blootstelling aan PFAS.

Veelgestelde vragen

Is het drinkwater in Zoetermeer veilig?

Het drinkwater in Zoetermeer wordt geleverd door Dunea, dat het water wint uit duinwater en oppervlaktewater via een uitgebreid zuiveringsproces. Dunea monitort het drinkwater op PFAS en publiceert de resultaten. Op dit moment voldoet het Zoetermeerse drinkwater aan de geldende Europese normen voor PFAS.

Is Zoetermeer zelf een bron van PFAS-vervuiling?

Zoetermeer heeft geen zware PFAS-producerende industrie binnen de gemeentegrenzen. De stad wordt beïnvloed door regionale verspreiding vanuit andere bronnen in Zuid-Holland, zoals historische industriële emissies elders in de provincie. Brandweerkazernes waar in het verleden PFAS-houdend blusschuim werd gebruikt, kunnen lokale hotspots zijn; voor specifieke locaties verwijst de gemeente naar de Omgevingsdienst Haaglanden.

Wat betekent de PFAS-beleidsregel voor bouwprojecten in Zoetermeer?

Bij grondverzet in Zoetermeer moet de kwaliteit van de grond worden getoetst aan de lokale bodemkwaliteitskaart. Afhankelijk van de gemeten PFAS-concentraties gelden regels over waar de grond naartoe mag. De gemeente verleent alleen toestemming voor grondverzet dat voldoet aan de Nota Bodembeheer en de bijbehorende kwaliteitswaarden voor PFAS.

Waar kan ik als Zoetermeerse inwoner terecht met vragen over PFAS?

Voor vragen over de bodemkwaliteit van uw perceel kunt u contact opnemen met de gemeente Zoetermeer of de Omgevingsdienst Haaglanden. Voor gezondheidsadvies kunt u terecht bij de GGD Haaglanden. Algemene informatie over PFAS vindt u op de website van het RIVM (rivm.nl/pfas) en het regionaal informatiepunt pfasinfo.nl.