Waterbeheerders hebben in Zwolle op 5 meetlocaties samen 705 PFAS-metingen gedaan tussen 2019 en 2025, vooral door Waterschap Drents Overijsselse Delta en Provincie Overijssel. In het oppervlaktewater lag de mediane PFOS-waarde in 2022-2024 op 0,77 ng/l. 4 van de 4 metingen boven de rapportagegrens lagen hoger dan 0,65 ng/l, de waarde die als jaargemiddelde de norm is voor PFOS in oppervlaktewater. Binnen de gemeentegrens liggen 5 bekende of vermoede PFAS-bronnen uit openbare lijsten (onder meer de Forever Pollution-kaart). Het kraanwater komt van Vitens.
Wat is er rond je adres aan PFAS gemeten?
Alle meetpunten van waterschappen, Rijkswaterstaat en provincies binnen 10 km met de gemeten waarden per jaar, de bekende en verdachte PFAS-locaties in de buurt, het Bodemloket-dossier en kaarten. Met bronnen en uitleg wat het voor je betekent.
Rapport aanvragen — €9,95Direct na betaling te downloaden, binnen een uur ook per e-mail. Gebaseerd op bestaande gegevens; geen nieuwe meting op je perceel.
Kraanwater in Zwolle: PFAS en je drinkwaterbedrijf
Het kraanwater in Zwolle komt van Vitens. Dat volgt uit de officiële kaart met leveringsgebieden van RIVM en Vewin (2026).
Al het Nederlandse kraanwater moet voldoen aan de wettelijke norm van 100 ng/l voor de som van 20 PFAS (sinds 12 januari 2026). Het RIVM adviseert daarnaast een strengere waarde van 4,4 ng PFOA-equivalenten per liter. Wij tonen bewust geen eigen PFAS-waarde per adres: drinkwaterbedrijven meten per productielocatie en publiceren dat zelf.
Bekende en vermoede PFAS-bronnen in Zwolle
Deze locaties staan in openbare lijsten van (mogelijke) PFAS-bronnen, zoals de Forever Pollution-kaart. Een vermelding betekent niet dat er op die plek vervuiling is vastgesteld.
- Scania Production Zwolle BV (Industrie (E-PRTR-melding)), vermoede bron
- RWZI Zwolle (Stortplaats / afval), vermoede bron
- Scania Production Zwolle BV (Industrie (E-PRTR-melding)), vermoede bron
- UWWTP ZWOLLE (Rioolwaterzuivering), vermoede bron
- UWWTP HESSENPOORT (Rioolwaterzuivering), vermoede bron
PFAS-situatie in Zwolle
Zwolle, de hoofdstad van Overijssel, is een van de vijf grote Overijsselse gemeenten die actief onderzoek doen naar PFAS-vervuiling. PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn een groep van duizenden synthetische chemicalieen die vrijwel niet afbreken in het milieu. Volgens het RIVM kunnen ze zich ophopen in het menselijk lichaam en zijn ze bij langdurige blootstelling schadelijk voor de gezondheid.
De provincie Overijssel publiceerde op 9 december 2025 de Tussenbalans PFAS bodem- en watersysteem. Uit dit rapport blijkt dat PFAS op veel plekken in Overijssel in de bodem en het grondwater voorkomt. Landelijk gezien hoort Overijssel bij de meest belaste provincies: ruim 58 procent van de onderzochte ondiepe grondwaterfilters in de provincie voldoet niet aan de nieuwe Europese normen voor PFAS, aldus de provincie Overijssel.
Zwolle valt tegelijkertijd in de regio IJsselland, waar de Omgevingsdienst IJsselland (OD IJsselland) een regionale aanpak heeft uitgewerkt voor bodemkwaliteit en PFAS. PFAS-concentraties in zowel de toplaag als de ondergrond van de regio liggen over het algemeen onder de achtergrondwaarden voor landbouw en natuur, wat betekent dat de situatie hier gemiddeld minder acuut is dan op specifieke hotspotlocaties elders in de provincie.
Bekende meetpunten en bronnen
Zwolle heeft specifiek opdracht gegeven voor het opstellen van een eigen PFAS-bodemkwaliteitskaart. Bureau TAUW heeft deze kaart opgesteld, voortbouwend op de regionale bodemkwaliteitskaarten voor de regio's IJsselland en Twente. De resultaten tonen een zoneclassificatie met beperkte bodemkwaliteitsverschillen tussen bebouwd en landelijk gebied binnen de gemeente.
- Bodemkwaliteitskaart Zwolle: TAUW heeft een gemeentebrede PFAS-kaart opgeleverd die geldt als formeel bewijsmiddel bij grondverzet. De kaart toont gemiddelde achtergrondwaarden en is de basis voor de beoordeling van grondverzet in en rondom Zwolle.
- Regio IJsselland monitoring: De OD IJsselland heeft voor de gemeenten in de regio, waaronder Zwolle, een regionale achtergrondwaarde voor PFAS vastgesteld. De gemeenten in IJsselland hebben ingestemd met een aangepaste PFAS-norm als onderdeel van de regionale bodembeheerregeling.
- Provinciaal grondwaternetwerk: De provincie Overijssel meet PFAS in het grondwater via een netwerk van meetpunten verspreid over de gehele provincie. Zwolle en omliggende gebieden zijn onderdeel van dit netwerk.
- Potentiele aandachtslocaties: Zwolle onderzoekt zelf mogelijke PFAS-aandachtslocaties, zoals voormalige brandweerkazernes, industrieterreinen en locaties waar historisch blusschuim is gebruikt. Concrete saneringen zijn op het moment van schrijven niet publiek bekendgemaakt voor Zwolle.
De Nota Bodembeheer Regio IJsselland 2023 en de bijbehorende bodemkwaliteitskaart vormen het juridische kader voor grondverzet in de gemeente Zwolle en de regio.
Wat doet de gemeente?
Zwolle werkt op meerdere sporen aan de aanpak van PFAS, zowel zelfstandig als in regionaal verband:
- Eigen PFAS-bodemkwaliteitskaart: De gemeente heeft TAUW opdracht gegeven een volledige en betrouwbare bodemkwaliteitskaart op te stellen, inclusief PFAS. Dit geeft duidelijkheid bij bouwprojecten en grondverzet.
- Regionale samenwerking via OD IJsselland: De gemeente werkt samen met de Omgevingsdienst IJsselland en buurgemeenten aan geharmoniseerd beleid voor bodemkwaliteit en PFAS-normen in de regio.
- Vernieuwing bodemkwaliteitskaart: Zwolle werkt aan het vernieuwen en uitbreiden van de bestaande bodemkwaliteitskaart met actuele PFAS-gegevens, als onderdeel van de bredere actualisatie van het bodembeheer.
- Onderzoek aandachtslocaties: De gemeente inventariseert zelf welke locaties mogelijk verhoogde PFAS-concentraties hebben op basis van historisch gebruik, en koppelt dit terug aan de provincie Overijssel.
- Informatie voor inwoners: Via zwolle.nl informeert de gemeente over bodembeheer en de regels die gelden bij graaf- en bouwwerkzaamheden in de stad.
Wat kun je zelf doen?
Inwoners van Zwolle kunnen zelf maatregelen nemen om onnodige blootstelling aan PFAS te vermijden. De adviezen van het RIVM en de GGD IJsselland vormen hierbij de leidraad:
- Vraag altijd een bodemkwaliteitsverklaring aan bij grondverzet, verbouwen of nieuwbouw. De PFAS-bodemkwaliteitskaart van Zwolle is hiervoor het juiste uitgangspunt.
- Was handen na tuinieren, spelen in de grond of andere activiteiten waarbij je in contact komt met de bodem.
- Eet geen groentegewassen uit de moestuin als je vlak bij een voormalig industrieterrein of brandweerlocatie woont, tenzij de bodemkwaliteit is gecontroleerd.
- Drink geen grondwater als drinkwater; het leidingwater van Vitens in Zwolle voldoet aan de wettelijke PFAS-normen.
- Meld vermoedelijke vervuiling bij de OD IJsselland of via het gemeentelijke meldpunt voor bodemproblemen.
- Volg de gemeente via zwolle.nl en de OD IJsselland via odijsselland.nl voor actuele informatie over bodemkwaliteit en eventuele saneringsmaatregelen in uw buurt.
Veelgestelde vragen
Is het drinkwater in Zwolle veilig?
Ja. Vitens levert drinkwater dat op PFAS wordt gecontroleerd en voldoet aan de wettelijke normen. Het RIVM stelt dat drinkwater in heel Nederland vrijwel overal veilig is, ook in gebieden met verhoogde PFAS-concentraties in de bodem of het grondwater.
Heeft Zwolle bekende saneringslocaties zoals Enschede?
In tegenstelling tot Enschede, waar concrete saneringslocaties zoals de Hasseler Es en Boekelo zijn vastgesteld, zijn voor Zwolle op het moment van schrijven geen publiek aangekondigde saneringslocaties bekend. De gemeente inventariseert nog welke locaties aandacht verdienen.
Wat houdt de regionale PFAS-norm van OD IJsselland in?
De gemeenten in de regio IJsselland, waaronder Zwolle, hebben ingestemd met een aangepaste regionale achtergrondwaarde voor PFAS. Deze waarde geldt als norm bij het toepassen en afvoeren van grond, zodat grondverzet praktisch uitvoerbaar blijft zonder onnodige risico's.
Voldoet het grondwater in Zwolle aan de Europese PFAS-normen?
Overijssel als geheel heeft een hoge overschrijdingsgraad: meer dan 58 procent van de ondiepe grondwaterfilters voldoet niet aan de nieuwe Europese normen, aldus de provincie Overijssel in de Tussenbalans 2025. Specifiek voor Zwolle geldt dat de achtergrondwaarden in de regio IJsselland relatief laag zijn, maar dat afwijkingen op specifieke locaties mogelijk zijn.
Waar vind ik de PFAS-bodemkwaliteitskaart van Zwolle?
De bodemkwaliteitskaart van de gemeente Zwolle is beschikbaar via zwolle.nl onder het thema bodem en ondergrond. De OD IJsselland biedt aanvullende informatie en is het aanspreekpunt voor vragen over bodemkwaliteit, grondverzet en PFAS in de regio.
Gemeten waarden in Zwolle
| Locatie | Stof | Datum | Concentratie | Norm-toets |
|---|---|---|---|---|
| Zwolle, Overijssel | PFOS | 1 juli 2020 | 0.9000 µg/kg | Boven norm |
| Zwolle, Overijssel | PFOS | 1 juli 2020 | 0.9000 µg/kg | Boven norm |
| Zwolle, Overijssel | PFOS | 1 juli 2020 | 0.6000 µg/kg | Onder norm |
| Zwolle, Overijssel | PFOA | 1 juli 2020 | 0.5000 µg/kg | Boven norm |
Meetpunten en meldingen
RIVM meetlocatie (definitief). PFOS: 0.9 µg/kg. PFOA: 0.6 µg/kg. Diepte: 0 - 20. Bron: RIVM, Atlas Leefomgeving (open da...
RIVM meetlocatie (definitief). PFOS: 0.9 µg/kg. PFOA: 0.7 µg/kg. Diepte: 0 - 50. Bron: RIVM, Atlas Leefomgeving (open da...
RIVM meetlocatie (definitief). PFOS: 0.6 µg/kg. PFOA: 0.4 µg/kg. Diepte: 0 - 50. Bron: RIVM, Atlas Leefomgeving (open da...
RIVM meetlocatie (meetlocatie). PFOS: 0.4 µg/kg. PFOA: 0.5 µg/kg. Diepte: 0.0-0.5 m-mv. Bron: RIVM, Atlas Leefomgeving (...
Ken je een PFAS-locatie in Zwolle?
Melding makenWat is er rond je adres aan PFAS gemeten?
Alle meetpunten van waterschappen, Rijkswaterstaat en provincies binnen 10 km met de gemeten waarden per jaar, de bekende en verdachte PFAS-locaties in de buurt, het Bodemloket-dossier en kaarten. Met bronnen en uitleg wat het voor je betekent.
Rapport aanvragen — €9,95Direct na betaling te downloaden, binnen een uur ook per e-mail. Gebaseerd op bestaande gegevens; geen nieuwe meting op je perceel.